Nulmeting en advies lichtpollutie in Nationaal Park Brabantse Wouden

De opdracht omvat de opmaak van een lichtkaart van de huidige nachtelijke verlichting in Nationaal Park Brabantse Wouden op basis van satellietbeelden, aangevuld met hoogwaardige detailmetingen op strategische locaties. Een van de centrale doelstellingen van Nationaal Park Brabantse Wouden is het verbinden van landschappen, wat tevens inhoudt dat de fragmentatie als gevolg van bovenmatig lichtgebruik actief moet worden teruggedrongen. We bevinden ons nu op een kantelmoment waarvan we gebruik willen maken: in alle Vlaamse steden en gemeenten worden lichtplannen herbekeken naar aanleiding van de verledding van het lichtpark.

Deze unieke opportuniteit willen we grijpen door lokale besturen te ondersteunen in onder meer de opmaak van een doordacht lichtplan. Hiervoor zullen we ons baseren op een gedetailleerde nulmeting van de bestaande nachtelijke verlichting om zo knelpunten en obstakels te identificeren. De opdrachtgever zoekt een ervaren professional om de huidige nachtelijke verlichting in Nationaal Park Brabantse Wouden in detail te karteren en analyseren en bijhorende adviezen te formuleren.

Allereerst zal een analyse van satellietgegevens plaatsvinden. Met recente satellietbeelden van hoge kwaliteit en een zo hoog mogelijke resolutie brengen we de nachtelijke verlichting in het hele park in kaart. Daarbij wordt gecorrigeerd voor externe invloeden, zoals maanlicht, en worden zowel aaneengesloten donkere zones als gebieden met hoge lichtintensiteit geïdentificeerd.

Deze lichtkaart wordt eveneens aangeleverd in beeld- en GIS-formaat. Vervolgens worden aanvullende detailmetingen (bijvoorbeeld via drones, camera’s op een wagen, …) uitgevoerd op minstens vijf strategische locaties. Deze metingen hebben een hoge resolutie, zodat ook puntbronnen en specifieke probleemzones geïdentificeerd kunnen worden.

De keuze van de meetlocaties gebeurt op basis van de satellietanalyse en de resultaten van een afzonderlijke biodiversiteitsanalyse (niet onderdeel van deze opdracht), en wordt steeds afgestemd met de opdrachtgever. Op basis van de satellietgegevens en detailmetingen formuleert de opdrachtnemer concrete adviezen met mogelijke maatregelen ter beperking van lichtvervuiling en herstel van duisternis. Het meenemen van resultaten afkomstig van een burgerwetenschapsapp voor lichtmetingen (niet onderdeel van deze opdracht), indien relevant, wordt sterk gewaardeerd.

Een aparte analyse per gemeente (12) wordt aangemoedigd gezien de toepassing van deze resultaten. De resultaten worden gebundeld in een digitaal eindrapport (PDF). Dit rapport bevat minimaal een gedetailleerde lichtkaart op basis van hoogwaardige satellietbeelden van het volledige Nationaal Park, met aanduiding van donkere en lichte zones mét toelichting van de resultaten.

Daarnaast wordt het kaart- en/of beeldmateriaal van de detailmetingen toegevoegd met verklaring en interpretatie. Tot slot bevat het rapport een uiteenzetting van de analyse van de huidige mate van lichtvervuiling met voorgestelde adviezen en maatregelen. Alle kaart- en beeldmateriaal worden als bijlage toegevoegd in GIS-formaat.

In navolging van artikel 11. Van het slimme regio subsidiereglement waarbinnen deze opdracht kadert, worden principes van open data, data standaarden en interoperabiliteit zoals beschreven in het Vlaams Open Data Charter toegepast. Hierbij worden alle datasets, gegevens en inhoud die iedereen vrij kan gebruiken, aanpassen en delen voor elk mogelijk doel gedefinieerd als open data, met uitzondering van die gegevens en datasets waarvan de vertrouwelijkheid op grond van een wettelijk bepaling wordt beschermd of logischerwijze mag worden verwacht, zoals persoonsgegevens, gegevens die de openbare orde en veiligheid in gedrang brengen.

De opdrachtgever is eigenaar van de Verzamelde Gegevens van de opdracht, inclusief ruwe meetgegevens, kaarten, analyses en rapporten. De opdrachtgever heeft het recht de Verzamelde Gegevens te kopiëren, te verdelen, voor te stellen, te reproduceren, te publiceren en te hergebruiken. De opdrachtgever dient onmiddellijk toegang te krijgen tot en volledig gebruik te kunnen maken van de ruwe gegevens die de opdrachtnemer verzamelt, tijdens de duur van de opdracht.

Dit geldt ook voor historische gegevens. De opdrachtnemer kan de Verzamelde Gegevens nog steeds zelf gebruiken voor de doeleinden waarvoor hij dit nodig acht. Om een goed verloop van de opdracht te verzekeren, vindt er regelmatig (fysiek of digitaal) overleg plaats tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.

Nationaal Park Brabantse Wouden is verantwoordelijk voor de algemene projectcommunicatie (met name richting pers). Voorafgaand koppelt Nationaal Park Brabantse Wouden hierover terug met de opdrachtnemer. Belangrijke partners die bij deze opdracht en de toepassing ervan betrokken worden zijn het Nationaal Park Brabantse Wouden Vlaanderen vzw, Leve(n) de Nacht vzw, Leuven, Overijse, Halle, Tervuren, Oud-Heverlee en provincie Vlaams-Brabant.

De opdracht omvat 4 onderdelen:

1. Toepassing en analyse van actuele, hoogwaardige satellietbeelden om de nachtelijke verlichting in het volledige Nationaal Park Brabantse Wouden in kaart te brengen
2. Uitvoering van bijkomende detailmetingen op strategische locaties, met voldoende resolutie om ook puntbronnen en specifieke probleemzones te identificeren. De locaties worden bepaald op basis van de satellietanalyse en de resultaten van een afzonderlijke biodiversiteitsanalyse (deze analyse maakt géén deel uit van de huidige opdracht), en worden in overleg met de opdrachtgever vastgelegd.
3. Formuleren van concrete adviezen, gebaseerd op de satellietgegevens en detailmetingen, met mogelijke maatregelen ter beperking van lichtvervuiling en herstel van duisternis.
4. Afleveren van een eindrapport met bovenstaande outputs en overdracht van alle resultaten in open en overdraagbaar formaat.

Het eindrapport bevat kaarten met de gegenereerde lichtanalyses, zowel in pdf als GIS-formaat.